Typy transporterów stosowane w przemyśle spożywczym
Transportery taśmowe z taśmą poliuretanową (TPU)
Standard branżowy dla transportu produktu spożywczego - luzem albo pakowanego - w aplikacjach, w których wymagana jest ciągła, gładka, nieporowata powierzchnia kontaktowa łatwa do umycia. TPU to skrót od poliuretanu termoplastycznego, materiału powlekającego rdzeń tkaninowy lub tworzącego jednorodny przekrój taśmy. Pracuje w zakresie od około -30°C do +80°C w wersjach standardowych, do +110°C w wersjach o podwyższonej odporności na hydrolizę, jest odporny na tłuszcze zwierzęce i roślinne, dobrze znosi mycie wodą i typowe środki chemiczne stosowane w spożywce.
Typowe zastosowania to piekarnia (formowanie i transport ciasta, podawanie do pieca, transport wyrobów po wypieku), cukiernictwo, przetwórstwo owoców i warzyw, sortowanie i pakowanie konfekcji, transport opakowań jednostkowych w liniach mleczarskich, mięsnych i rybnych.
Mocne strony: gładka, ciągła powierzchnia bez szczelin, łatwa do mycia, dobra odporność chemiczna, możliwość pracy z bardzo małymi promieniami przekazania między transporterami, niewielka masa konstrukcji. Słabe strony: ograniczenia temperaturowe (gorące produkty wymagają wersji specjalnych), wrażliwość na ostre krawędzie i przedmioty mogące naciąć powłokę, konieczność precyzyjnego napięcia i prowadzenia taśmy, ograniczona możliwość pracy w łukach (transporter zakrętowy z TPU wymaga specjalnych rozwiązań konstrukcyjnych).
Szczegółowo opisaliśmy ten typ w artykule Transportery taśmowe z taśmą TPU w przemyśle spożywczym - dobór, konstrukcja, higiena.
Transportery rolkowe - czynne i bierne
Transporter rolkowy to ciąg rolek osadzonych w ramie, po których przesuwa się ładunek. W wersji biernej (grawitacyjnej) rolki obracają się swobodnie pod ciężarem produktu, który zsuwa się po niewielkim spadku. W wersji czynnej (napędzanej) rolki są napędzane silnikiem - łańcuchem, paskiem zębatym, sprzęgłem klinowym albo rolkami z wbudowanym napędem.
W przemyśle spożywczym transportery rolkowe znajdują zastosowanie głównie do produktów pakowanych zewnętrznie - kartonów, skrzynek, palet, dużych worków zbiorczych. Nie służą do bezpośredniego kontaktu z żywnością niepakowaną. Typowe miejsce w zakładzie to strefa pakowania końcowego, magazyn międzyoperacyjny, transport opakowań zbiorczych z linii produkcyjnej do strefy paletyzacji, akumulacja kartonów przed owijarką.
Mocne strony: prostota konstrukcji, niska awaryjność, łatwość rozbudowy o dodatkowe odcinki, możliwość buforowania (na transporterze rolkowym kilka kartonów może czekać w kolejce bez stojącego silnika), niskie koszty eksploatacji, dobra dostępność serwisowa. Słabe strony: brak nadawania się do produktu bezpośrednio kontaktującego z taśmą, ograniczenia higieniczne (rolki to potencjalne strefy gromadzenia zanieczyszczeń), nie sprawdza się dla produktów lekkich, miękkich, nieregularnych ani niewielkich.
Szczegółowo opisaliśmy ten typ w artykule Transportery rolkowe w przemyśle spożywczym - czynne i grawitacyjne.
Transportery z taśmą modułową
Taśma modułowa składa się z prostopadłościennych modułów wykonanych z tworzywa (najczęściej polietylenu, polipropylenu lub poliacetalu) połączonych ze sobą poprzecznymi prętami. Powstaje w ten sposób taśma, która łączy cechy taśmy ciągłej (jeden napęd, jeden obieg) z cechami łańcucha (sztywność wzdłużna, możliwość pracy w łukach, brak potrzeby stałego napięcia wzdłużnego). Napęd jest zębaty - koła łańcuchowe wchodzą w wybrania modułów.
Typowe zastosowania to długie odcinki transportu produktów w opakowaniach jednostkowych lub luzem, linie zakrętowe (taśma modułowa może być prowadzona w łukach poziomych i pionowych), transportery o dużych szerokościach (powyżej 1500-2000 mm), transportery o nietypowych geometriach - z dziurami pod automatykę, ze ściankami bocznymi, z elementami zatrzymującymi produkt. Sprawdzają się w piekarniach (zwłaszcza w strefie po wypieku), na liniach pakowania konserw rybnych, w przetwórstwie mięsa i drobiu, w mleczarniach, w produkcji wyrobów gotowych.
Mocne strony: praca w łukach, duże szerokości, łatwa wymiana uszkodzonych modułów (nie wymienia się całej taśmy, tylko zniszczone fragmenty), wysoka tolerancja na uderzenia mechaniczne, otwarta struktura pozwalająca na mycie wodą lub powietrzem przelatującym przez taśmę, duża paleta typów powierzchni (gładka, otworowana, ze sworzniami akumulacyjnymi, ze ściankami). Słabe strony: szczeliny między modułami jako potencjalne strefy zalegania produktu (wymagają adekwatnego mycia), wyższa masa od taśm TPU, brak idealnie gładkiej powierzchni przy delikatnych produktach, większa głośność pracy.
Tym typom poświęcimy osobny, szczegółowy artykuł w kolejnej części serii.
Transportery z łańcuchem acetalowym
Łańcuch table-top to wąski, sztywny łańcuch składający się z płaskich ogniw najczęściej wykonanych z poliacetalu (POM), rzadziej z polietylenu lub stali nierdzewnej. Każde ogniwo ma szerokość typową w branżowym standardzie - najczęściej kilka cali, w przeliczeniu kilkanaście do kilkudziesięciu milimetrów. Łańcuchy table-top można łączyć równolegle (kilka pasm obok siebie) tworząc szersze pole nośne, a sztywność boczna pozwala na pracę w łukach poziomych przy zastosowaniu odpowiednich ogniw.
Typowe zastosowania to transport opakowań jednostkowych sztywnych: butelek (szklanych, PET), słoików, puszek, pojemników. Standardowa rola - linia rozlewnicza, linia konserwowa, linia napojowa - od napełniarki przez kapslownicę, etykieciarkę, pakowarkę do owijarki zbiorczej. Tam łańcuch acetalowy króluje od dekad.
Mocne strony: zwartość konstrukcji, łatwość prowadzenia w łukach, kompatybilność z bogatym ekosystemem akcesoriów (prowadnice boczne, smarowanie automatyczne, akumulacja produktu, magnetyczne podtrzymywanie puszek), wysokie prędkości pracy (kilkaset opakowań na minutę), niska wrażliwość na uderzenia, długa żywotność, łatwa wymiana zużytych ogniw. Słabe strony: nie nadaje się do produktu nieopakowanego ani do opakowań niesztywnych (woreczek, folia), wymaga smarowania (zwykle wodno-mydlanego), powierzchnia łańcucha to wąska linia kontaktu, więc transport luźnych przedmiotów lekkich albo płaskich może być niestabilny.
Tym typom poświęcimy osobny, szczegółowy artykuł w kolejnej części serii.
Transportery łańcuchowe
Pojęcie „transporter łańcuchowy" obejmuje rodzinę rozwiązań szerszą niż sam table-top. Mieści się tu też transporter z łańcuchem o szerokich płytach metalowych (slat conveyor - często ze stali nierdzewnej lub stali z powłoką, używany do transportu opakowań zbiorczych w kartonach, skrzynek, opakowań szklanych w środowiskach wymagających wytrzymałości na obciążenie i wysoką temperaturę), transporter z łańcuchem rolkowym napędzającym poprzeczne listwy nośne, transporter podwieszany (overhead, np. do ćwierćtusz w zakładach mięsnych), transporter z łańcuchem do produktów o dużej masie jednostkowej.
Typowe zastosowania w spożywce to: strefy pakowania zbiorczego (kartony, skrzynki, zgrzewki), transport opakowań szklanych w liniach pasteryzacyjnych (gdzie temperatura wymaga rozwiązań metalowych), transport ćwierćtusz i półtusz w zakładach mięsnych (transporter podwieszany), transport palet, transport ciężkich opakowań przemysłowych.
Tym typom poświęcimy osobny, szczegółowy artykuł w kolejnej części serii.
Transportery z taśmą siatkową
Taśma siatkowa to taśma wykonana ze stalowego drutu (najczęściej stali nierdzewnej AISI 304 lub 316), uplecionego w jeden z kilku wzorów branżowych - splot balansowany (balanced weave), prosty (flat flex), siatka oczkowa (eye-link), siatka spiralna. Powstaje w ten sposób elastyczna, ażurowa powierzchnia nośna, która łączy kilka cech niedostępnych w innych taśmach: bardzo szeroki zakres temperatur (od silnie ujemnych do kilkuset stopni Celsjusza w zależności od gatunku stali), pełną przepuszczalność dla powietrza i cieczy, odporność na rozpuszczalniki organiczne i agresywne środki chemiczne, możliwość pracy w warunkach, w których żadna taśma polimerowa nie wytrzymałaby kilku godzin.
Typowe zastosowania to tunele chłodzące i mrożnicze (zamrażalnia tunelowa IQF dla warzyw, owoców, ryb, mięsa, gotowych dań), tunele piekarnicze (transport wyrobów przez piec - chleb, krakersy, biszkopty, pizza), linie suszenia, linie obróbki cieplnej i pasteryzacji, mycie produktu z odsączaniem, smażalnie i frytkownie (smażenie ciągłe), wszelkie procesy wymagające ekspozycji produktu na medium gazowe lub ciekłe przepływające przez taśmę.
Tym typom poświęcimy osobny, szczegółowy artykuł w kolejnej części serii.
Transportery ślimakowe
Transporter ślimakowy to obracający się ślimak (spirala) wewnątrz rury lub koryta, który przepycha materiał wzdłuż osi ślimaka. To rozwiązanie do produktów innych niż wszystkie wymienione wyżej - do materiałów sypkich (mąka, cukier, sól, kasze, granulaty, mieszanki suchych składników), do produktów gęstych pompowanych (ciasta o wysokiej lepkości, masy karmelowe), do biomasy odpadowej i bocznych strumieni produkcji.
W zakładach spożywczych ślimak pojawia się w obszarach silosów surowca, dozowania komponentów do mieszalników, transportu produktu między poziomami zakładu, odbioru produktu z urządzeń procesowych (np. odpad ze skórowaczek, obierek, miazgi), transportu osadu na liniach przetwarzających wodę. Konstrukcja zamknięta daje istotną przewagę higieniczną - produkt jest izolowany od otoczenia, co dla materiałów sypkich kurzących lub ryzykownych mikrobiologicznie bywa kluczowe.
Tym typom poświęcimy osobny, szczegółowy artykuł w kolejnej części serii.